Reisziekte, ook wel bewegingsziekte genoemd, ontstaat wanneer uw binnenoor, ogen en zintuigen tegenstrijdige signalen naar uw hersenen sturen over beweging en evenwicht. Dit gebeurt vaak tijdens het reizen met verschillende voertuigen. Uw evenwichtsorgaan in het binnenoor detecteert beweging, terwijl uw ogen mogelijk stilstand waarnemen. Deze verwarring tussen zintuigen veroorzaakt de karakteristieke symptomen van reisziekte. Hormonen zoals histamine en neurotransmitters spelen ook een belangrijke rol bij het ontstaan van deze onaangename ervaring tijdens het reizen.
De meest voorkomende symptomen van reisziekte zijn misselijkheid, braken, duizeligheid en een algemeen onwel gevoel. Veel reizigers ervaren ook koud zweet, bleekheid en hoofdpijn. Sommige mensen krijgen last van verhoogde speekselproductie en moeten vaak slikken. Concentratieproblemen en een gevoel van desoriëntatie komen eveneens voor. Deze symptomen kunnen geleidelijk opbouwen of plotseling ontstaan, afhankelijk van de intensiteit van de beweging en de gevoeligheid van de persoon.
Reisziekte kan optreden bij verschillende vervoersmiddelen. Zeeziekte is waarschijnlijk de bekendste vorm en ontstaat door de schommelende bewegingen van boten. Autoziekte komt vooral voor bij passagiers en wordt veroorzaakt door onregelmatige bewegingen en het kijken naar bewegende objecten. Vliegtuigziekte treedt op door turbulentie en luchtdrukveranderingen. Ook treinreizen kunnen bewegingsziekte veroorzaken, vooral bij hogere snelheden en in bochtige trajecten.
Kinderen tussen 2 en 12 jaar zijn het meest gevoelig voor reisziekte. Vrouwen ervaren vaker bewegingsziekte dan mannen, vooral tijdens de menstruatie of zwangerschap. Mensen met migraine of evenwichtsstoornissen hebben een verhoogd risiko op reisziekte tijdens hun reizen.
De eerste tekenen van reisziekte zijn vaak subtiel maar herkenbaar. Een licht ongemakkelijk gevoel in de maag, geeuw aanvallen en plotselinge vermoeidheid kunnen de eerste waarschuwingen zijn. Veel mensen merken ook dat ze onrustig worden en moeite hebben om een comfortabele zitpositie te vinden. Het herkennen van deze vroege signalen is cruciaal voor tijdige interventie.
De fysieke symptomen van reisziekte kunnen zeer belastend zijn en omvatten:
Deze symptomen kunnen in intensiteit variëren van mild ongemak tot ernstige invaliditeit tijdens de reis. De ernst hangt af van individuele gevoeligheid en de duur van blootstelling aan beweging.
Reisziekte beïnvloedt niet alleen het lichaam maar ook de geestelijke gesteldheid. Angst voor reizen kan ontstaan, vooral na ernstige episodes. Concentratieverlies, prikkelbaarheid en een algemeen gevoel van malaise zijn veelvoorkomende mentale effecten die de reiservaring significant kunnen beïnvloeden.
Symptomen zijn meestal het heftigst tijdens onvoorspelbare bewegingen zoals turbulentie in vliegtuigen of ruwe zee. Ook bij het lezen tijdens het reizen of bij gebrek aan frisse lucht kunnen symptomen verergeren. De eerste 30 minuten van de reis zijn vaak het meest kritiek.
Dimenhydrinaat is een van de meest gebruikte medicijnen tegen reisziekte in Nederland. Dit antihistaminicum blokkeert histamine- en acetylcholinereceptoren in het centrale zenuwstelsel, waardoor misselijkheid en duizeligheid worden voorkomen. Voor volwassenen is de aanbevolen dosering 50-100 mg, 30-60 minuten voor vertrek in te nemen. Kinderen vanaf 6 jaar kunnen een aangepaste dosis krijgen. Het effect houdt 4-6 uur aan. Dramamine is zonder recept verkrijgbaar bij Nederlandse apotheken en drogisterijen.
Meclizine in kauwgomvorm biedt een praktische oplossing voor reizigers. De werkzame stof wordt via de mondholte opgenomen, wat zorgt voor snellere werking dan tabletten. Travel-Gum voorkomt effectief wagenziekte, zeeziekte en luchtziektes. Het kauwproces stimuleert bovendien de speekselproductie, wat helpt bij het slikken. Eén kauwgom bevat meestal 25 mg meclizine en werkt tot 24 uur. Deze vorm is ideaal voor kinderen die moeite hebben met het slikken van pillen.
Scopolamine pleisters bieden tot 72 uur continue bescherming tegen reisziekte. De pleister wordt achter het oor geplakt en geeft geleidelijk de werkzame stof af via de huid. Dit systeem is bijzonder geschikt voor lange reizen zoals cruises of vliegtuigreizen. Scopolamine is alleen op recept verkrijgbaar in Nederland. De pleister moet 4 uur voor vertrek worden aangebracht voor optimale werking.
Gember is een bewezen natuurlijk middel tegen reisziekte. Gembercapsules of -tabletten bevatten gingerolen die maagkrampen en misselijkheid verminderen. De aanbevolen dosering is 1-2 gram gedroogde gember per dag. Gemberthee of gemberkoekjes kunnen ook helpen. Deze natuurlijke optie heeft minimale bijwerkingen en is geschikt voor zwangere vrouwen en kinderen.
Reisziekte ontstaat door conflicterende signalen tussen het evenwichtsorgaan in het binnenoor en wat we zien. Het binnenoor bevat vloeistof die beweegt bij lichaamsverplaatsing. Medicijnen tegen reisziekte werken door receptoren in het evenwichtscentrum te blokkeren, specifiek histamine- en acetylcholinereceptoren. Dit voorkomt dat verwarrende signalen naar de hersenen worden gestuurd. Het resultaat is minder duizeligheid, misselijkheid en braken tijdens het reizen.
Medicijnen tegen reisziekte werken het beste preventief, vóór het ontstaan van symptomen. Eenmaal misselijk geworden is behandeling moeilijker omdat de maagontlediging vertraagt. Preventieve inname zorgt ervoor dat receptoren al geblokkeerd zijn voordat verwarrende bewegingssignalen optreden. Behandeling achteraf vereist vaak hogere doseringen en combinatie met anti-braakmededicatie. Timing is daarom cruciaal voor optimale effectiviteit.
Voor maximale effectiviteit moeten medicijnen tegen reisziekte op het juiste moment worden ingenomen:
Bij lange reizen kan herhaling nodig zijn volgens de gebruiksaanwijzing.
Veelvoorkomende bijwerkingen zijn slaperigheid, droge mond en verminderde concentratie. Vermijd alcohol en autorijden tijdens gebruik. Zwangere vrouwen, kinderen onder de 6 jaar en mensen met glaucoom of prostaatproblemen moeten medisch advies inwinnen. Combinatie met andere medicijnen kan wisselwerkingen veroorzaken. Lees altijd de bijsluiter en raadpleeg bij twijfel een apotheker voor persoonlijk advies.
De juiste zitplaats kan het verschil maken bij het voorkomen van reisziekte. In de auto kiest u bij voorkeur de voorstoel en kijkt u naar buiten. In vliegtuigen zijn stoelen boven de vleugels het meest stabiel. Bij treinen vermijdt u achterwaarts rijden en kiest u een plaats in rijrichting. Op schepen zijn midscheepse hutten op lagere dekken het rustigst. Bus- en touringcarreizigers kiezen het beste de voorstoelen om bewegingen te minimaliseren.
Eet een lichte maaltijd voorafgaand aan de reis en vermijd vette, kruidige of zware voeding. Alcohol en koolzuurhoudende dranken kunnen symptomen verergeren. Drink voldoende water om uitdroging te voorkomen. Gember in de vorm van thee, koekjes of supplementen kan helpen bij het onderdrukken van misselijkheid. Neem kleine, regelmatige hapjes tijdens de reis in plaats van grote maaltijden.
Bewuste ademhaling helpt bij het kalmeren van het zenuwstelsel. Adem langzaam in door de neus en uit door de mond. Progressieve spierontspanning en mindfulness-technieken kunnen stress verminderen. Concentreer u op een vast punt in de verte om duizeligheid tegen te gaan. Luister naar rustgevende muziek of gebruik meditatie-apps om ontspannen te blijven tijdens de reis.
Moderne smartphone-apps kunnen helpen bij het monitoren van bewegingen en bieden ademhalingsoefeningen. GPS-apps met real-time verkeersinformatie helpen bij het anticiperen op plotselinge stops. Noise-cancelling koptelefoons reduceren storende geluiden die reisziekte kunnen verergeren.
Raadpleeg uw huisarts wanneer reisziekte zeer frequent optreedt of dagelijkse activiteiten belemmert. Symptomen die langer dan enkele uren na de reis aanhouden, verdienen medische aandacht. Ernstige uitdroging, aanhoudend braken of koorts zijn signalen voor directe medische hulp. Bij plotselinge veranderingen in symptoompatronen is professioneel advies noodzakelijk.
Bespreek het gebruik van reisziektepillen altijd met uw apotheker of arts bij gebruik van andere medicatie. Sommige middelen kunnen de werking van antidepressiva, bloeddrukmedicijnen of slaapmiddelen beïnvloeden. Controleer mogelijke bijwerkingen en contra-indicaties voorafgaand aan gebruik.
Kinderen onder de twee jaar hebben zelden last van reisziekte. Voor oudere kinderen zijn er speciale kinderdoseringen beschikbaar. Zwangere vrouwen moeten voorzichtig zijn met medicatie en kunnen beter natuurlijke methoden proberen. Raadpleeg altijd een arts of verloskundige voordat u medicijnen gebruikt tijdens de zwangerschap. Borstvoeding gevende moeders hebben ook speciale aandacht nodig bij medicatiekeuze.
Overweeg acupunctuur, homeopathie of fysiotherapie wanneer conventionele behandelingen onvoldoende helpen. Sommige mensen ervaren baat bij:
