Acute pijn ontstaat plotseling en duurt meestal kort, zoals bij verwondingen of infecties. Chronische pijn houdt langer dan drie maanden aan en vereist vaak een andere behandelingsaanpak. Het is belangrijk om het verschil te herkennen voor de juiste pijnbehandeling.
Hoofdpijn en migraine behoren tot de meest voorkomende klachten in Nederland. Gewrichtspijn door artritis treft vooral ouderen, terwijl spierpijn en krampen vaak optreden na inspanning. Menstruatiepijn beïnvloedt veel vrouwen maandelijks, en tandpijn vereist meestal snelle behandeling.
Voor de meeste lichte tot matige pijnklachten kunnen vrij verkrijgbare pijnstillers uitkomst bieden. Het is echter essentieel om de juiste keuze te maken:
Raadpleeg altijd een arts bij ernstige, aanhoudende pijn langer dan een week, koorts boven 38,5°C, of wanneer pijn gepaard gaat met andere zorwekkende symptomen zoals neurologische uitval of ademhalingsproblemen.
Paracetamol werkt voornamelijk in de hersenen door het blokkeren van cyclooxygenase-enzymen, wat de productie van prostaglandinen vermindert. Dit resulteert in zowel pijnverlichting als koortsverlaging. In tegenstelling tot NSAIDs heeft paracetamol geen ontstekingsremmende werking.
Voor volwassenen is de aanbevolen dosering 500-1000 mg per keer, maximaal 4000 mg per dag. Kinderen krijgen een dosering gebaseerd op lichaamsgewicht. Overschrijd nooit de maximale dagdosering, omdat dit ernstige leverschade kan veroorzaken.
In Nederlandse apotheken en drogisterijen zijn verschillende paracetamol merken verkrijgbaar:
Paracetamol is geschikt voor hoofdpijn, koorts, tandpijn en lichte gewrichtspijn. Het is meestal goed verdraagbaar, maar mensen met leveraandoeningen moeten voorzichtig zijn. Combinatie met alcohol verhoogt het risico op leverschade. Overleg altijd met een apotheker bij twijfel over gelijktijdig gebruik met andere medicijnen.
NSAID's (niet-steroïdale ontstekingsremmende geneesmiddelen) behoren tot de meest gebruikte pijnstillers in Nederland. Deze medicijnen werken door de productie van prostaglandines te remmen, stoffen die ontstekingen en pijn veroorzaken. Hierdoor bieden NSAID's niet alleen pijnverlichting, maar verminderen ze ook ontstekingen en koorts.
Ibuprofen is verkrijgbaar onder verschillende merknamen zoals Nurofen, Advil en Brufen. Voor langdurige pijn wordt vaak naproxen voorgeschreven, te vinden in producten als Aleve en Naprosyne. Diclofenac, bekend van Voltaren, is beschikbaar als zowel tabletten als gel voor lokale toepassing. Acetylsalicylzuur, beter bekend als Aspirine of Ascal, wordt vaak gebruikt voor lichte pijn en als bloedverdunner.
NSAID's zijn verkrijgbaar als tabletten, capsules en gels. Tabletten en capsules werken systemisch, terwijl gels lokaal werken met minder bijwerkingen. Belangrijke voorzorgsmaatregelen omvatten:
Topische pijnverlichting biedt het voordeel van gerichte behandeling zonder systemische bijwerkingen. Door medicatie direct op de huid aan te brengen, bereikt de werkzame stof de pijnlijke plek zonder eerst door het hele lichaam te circuleren. Dit vermindert het risico op maag- en andere bijwerkingen aanzienlijk.
Diclofenac gel en crème zijn zeer effectief voor gewrichts- en spierpijn, vooral bij artrose en sportblessures. Capsaïcine producten, afgeleid van chilipepers, helpen bij zenuwpijn door pijnreceptoren te desensibiliseren. Menthol en kamfer houdende producten bieden direct verkoelende verlichting en zijn ideaal voor spierpijn en kleine verwondingen.
Arnica gel is een populair natuurlijk alternatief, vooral effectief bij blauwe plekken en spierpijn na inspanning. Voor optimale effectiviteit moet topische pijnverlichting worden aangebracht op schone, droge huid en goed worden ingemasseerd. Herhaal de toepassing volgens de gebruiksaanwijzing en was daarna altijd de handen om onbedoeld contact met ogen te voorkomen.
Naast conventionele pijnstillers bieden natuurlijke alternatieven vaak effectieve verlichting met minder bijwerkingen. Kruidenpreparaten zoals wilgenbast bevatten natuurlijke salicylaten die vergelijkbaar werken met aspirine, terwijl kurkuma door zijn ontstekingsremmende eigenschappen uitstekend helpt bij gewrichtspijn en chronische ontstekingen.
Homeopathische middelen bieden een zachte benadering van pijnbehandeling en zijn bijzonder geschikt voor mensen die gevoelig zijn voor conventionele medicijnen. Voedingssupplementen spelen een belangrijke ondersteunende rol:
Warmte- en koudetherapie vormen waardevolle aanvullingen op medicamenteuze behandeling. Warmtepleisters en koudegels bieden lokale verlichting zonder systemische bijwerkingen en kunnen veilig gecombineerd worden met andere behandelingen.
Verantwoord gebruik van pijnstillers begint met het naleven van aanbevolen doseringen en timing. Overschrijd nooit de maximale dagdosis en houd voldoende tijd tussen innames aan. Let op bij het combineren van verschillende pijnstillers - paracetamol en ibuprofen mogen samen, maar combineer nooit verschillende NSAID's onderling.
Stop met zelfmedicatie en raadpleeg een arts bij aanhoudende pijn langer dan drie dagen, plotselinge hevige pijn, of tekenen van bijwerkingen zoals maagklachten, huiduitslag of duizeligheid. Speciale voorzichtigheid is geboden voor:
Bewaar medicijnen op kamertemperatuur, droog en buiten bereik van kinderen. Controleer altijd vervaldatums en gebruik nooit verouderde pijnstillers. Zoek onmiddellijk medische hulp bij ernstige allergische reacties, ademhalingsproblemen of tekenen van maagbloedingen.
