HIV staat voor Human Immunodeficiency Virus, een virus dat het immuunsysteem van de mens aantast. Het virus valt specifiek de CD4+ T-cellen aan, die een cruciale rol spelen in de afweerreactie van het lichaam tegen infecties en ziekten. Wanneer HIV deze cellen vernietigt, wordt het immuunsysteem geleidelijk zwakker, waardoor de patiënt vatbaarder wordt voor opportunistische infecties en bepaalde vormen van kanker.
Het is belangrijk om het onderscheid te maken tussen HIV en AIDS. HIV is het virus zelf, terwijl AIDS (Acquired Immunodeficiency Syndrome) het eindstadium van een HIV-infectie is, waarbij het immuunsysteem zo ernstig is aangetast dat levensbedreigende infecties optreden.
HIV wordt voornamelijk overgedragen via onbeschermd seksueel contact, het delen van naalden, van moeder op kind tijdens zwangerschap, bevalling of borstvoeding, en via besmette bloedproducten. In Nederland leven naar schatting ongeveer 23.000 mensen met HIV, waarbij jaarlijks ongeveer 800 nieuwe diagnoses worden gesteld. Dankzij voorlichting en preventiebeleid is de incidentie de laatste jaren gestabiliseerd.
De standaardbehandeling voor HIV bestaat uit antiretrovirale therapie (ART), een combinatie van medicijnen die de vermenigvuldiging van het virus onderdrukken. ART heeft de prognose voor HIV-patiënten drastisch verbeterd, waardoor HIV van een dodelijke ziekte is getransformeerd naar een chronische, behandelbare aandoening.
De belangrijkste medicijnklassen die in Nederland worden gebruikt zijn:
Moderne HIV-behandeling bestaat meestal uit combinatietherapieën van drie actieve stoffen, vaak gecombineerd in één tablet per dag. Het hoofddoel van de behandeling is virale suppressie: het verlagen van de virale belasting tot onder de detectiegrens. Dit beschermt niet alleen de gezondheid van de patiënt, maar voorkomt ook overdracht naar anderen. Regelmatige monitoring is essentieel om medicijnresistentie te voorkomen en de effectiviteit van de behandeling te waarborgen.
Nederlandse apotheken bieden een uitgebreid scala aan moderne HIV-medicijnen die patiënten helpen bij het effectief onderdrukken van het virus. De huidige behandelingsprotocollen in Nederland volgen internationale richtlijnen en maken gebruik van bewezen effectieve medicijncombinaties.
Nederlandse apotheken verstrekken zowel merkgeneesmiddelen als generieke varianten van HIV-medicatie. Generieke medicijnen bieden dezelfde werkzaamheid tegen lagere kosten en worden steeds vaker voorgeschreven. Alle HIV-medicatie is verkrijgbaar via Nederlandse apotheken met geldig recept van een HIV-specialist.
Pre-Expositie Profylaxe (PrEP) is een preventieve behandeling waarbij HIV-negatieve personen met verhoogd infectierisico dagelijks medicatie innemen om besmetting te voorkomen. Deze innovatieve preventiestragie is bijzonder geschikt voor mannen die seks hebben met mannen, personen met een HIV-positieve partner, en anderen met verhoogd blootstellingsrisico.
Truvada (emtricitabine/tenofovir) is het meest voorgeschreven PrEP-medicijn in Nederland, met bewezen effectiviteit van meer dan 95% bij correcte dagelijkse inname. Nederlandse GGD-locaties en gespecialiseerde klinieken bieden PrEP-zorg aan, inclusief reguliere monitoring van nierfunctie en seksueel overdraagbare aandoeningen.
Mogelijke bijwerkingen omvatten lichte maag-darmklachten en zeldzame nierproblemen, daarom is regelmatige medische controle essentieel. De kosten worden gedeeltelijk vergoed door Nederlandse zorgverzekeraars voor geselecteerde risicogroepen.
Post-Expositie Profylaxe (PEP) is een noodbehandeling die HIV-infectie kan voorkomen na mogelijke blootstelling aan het virus. Deze behandeling moet zo snel mogelijk worden gestart, bij voorkeur binnen 4 uur na de blootstelling, maar kan tot maximaal 72 uur na het incident effectief zijn.
In Nederland zijn verschillende PEP-medicatiecombinaties beschikbaar, waaronder tenofovir/emtricitabine gecombineerd met raltegravir of dolutegravir. Deze medicijnen worden gedurende 28 dagen ingenomen volgens een strikt schema.
Na het starten van PEP is regelmatige medische opvolging essentieel, inclusief HIV-tests na 6 weken, 3 maanden en 6 maanden om de effectiviteit van de behandeling te bevestigen.
Regelmatige HIV-testing is cruciaal voor vroege detectie en behandeling. In Nederland zijn verschillende testtypes beschikbaar, elk met specifieke voor- en nadelen voor verschillende situaties.
Er bestaan drie hoofdtypes HIV-tests: antilichaamtests, antigeen/antilichaam combinatietests en PCR-tests. Antilichaamtests zijn het meest gebruikelijk en detecteren HIV-antilichamen in het bloed. Combinatietests kunnen zowel antilichamen als het HIV-antigeen p24 detecteren, waardoor ze eerder positief worden. PCR-tests detecteren het virus zelf en zijn het meest gevoelig.
Nederlandse apotheken bieden HIV-zelftests aan die thuis kunnen worden uitgevoerd. Deze tests geven binnen 15-20 minuten een resultaat, maar vereisen bevestiging door professionele testing bij een positief resultaat.
Voor vertrouwelijke testing kunt u terecht bij de GGD, SOA-poliklinieken, of uw huisarts. Bij positieve resultaten bieden organisaties zoals SOA AIDS Nederland en Hiv Vereniging Nederland uitgebreide begeleiding en ondersteuning.
