Astma is een chronische ontstekingsziekte van de luchtwegen waarbij de bronchiën gevoelig reageren op verschillende prikkels. Bij astma raken de luchtwegen ontstoken, vernauwd en produceren ze meer slijm, waardoor ademhaling moeilijk wordt. De ziekte wordt veroorzaakt door een combinatie van genetische aanleg en omgevingsfactoren.
Veelvoorkomende symptomen zijn piepende ademhaling, kortademigheid, hoesten en een beklemd gevoel op de borst. Triggers variëren per persoon en kunnen allergenen, koude lucht, rook, stress of bepaalde medicijnen zijn.
In Nederland heeft ongeveer 6% van de volwassenen en 10% van de kinderen astma. Bij kinderen is het de meest voorkomende chronische aandoening. Raadpleeg een arts bij aanhoudende ademhalingsproblemen, herhaalde hoestbuien 's nachts, of wanneer dagelijkse activiteiten worden beperkt door ademhalingsproblemen.
Astmamedicatie wordt onderverdeeld in twee hoofdcategorieën: onderhoudsbehandeling en aanvalsbehandeling. Onderhoudsbehandeling wordt dagelijks gebruikt om ontstekingen te voorkomen en de luchtwegen rustig te houden. Aanvalsbehandeling werkt snel bij acute klachten door de luchtwegen onmiddellijk te verwijden.
Inhalatoren zijn de meest effectieve vorm omdat het medicijn direct in de longen komt. Tabletten en siropen worden vooral bij kinderen of als aanvulling gebruikt. De meeste astmamedicijnen zijn receptplichtig, maar enkele luchtwegverwijders zijn vrij verkrijgbaar bij de apotheek.
Belangrijkste werkzame stoffen zijn:
Deze medicijnen werken door verschillende mechanismen in de luchtwegen: ze verminderen zwelling, ontspannen gladde spieren rondom de bronchiën, en remmen de productie van ontstekingsstoffen en overtollig slijm.
Luchtwegverwijders, ook wel bronchodilatatoren genoemd, zijn essentiële medicijnen voor astmapatiënten die de vernauwde luchtwegen ontspannen en de ademhaling vergemakkelijken. Deze medicijnen werken door de gladde spieren rond de luchtwegen te ontspannen, waardoor de luchtdoorgang wordt vergroot.
Kortwerkende bèta-2 agonisten bieden snelle verlichting bij acute astma-aanvallen. De meest voorgeschreven medicijnen zijn:
Deze medicijnen bieden langdurige bescherming en worden altijd in combinatie met ontstekingsremmers gebruikt:
Gebruik kortwerkende luchtwegverwijders alleen bij acute klachten, maximaal 2-4 keer per dag. Bij frequenter gebruik is aanpassing van de behandeling noodzakelijk. Mogelijke bijwerkingen zijn trillen, hartkloppingen en hoofdpijn. Bewaar inhalatoren op kamertemperatuur en controleer regelmatig de vervaldatum.
Ontstekingsremmende medicijnen vormen de basis van astmabehandeling door chronische ontstekingen in de luchtwegen te verminderen. Deze preventieve medicijnen worden dagelijks gebruikt, ook bij afwezigheid van klachten.
Deze krachtige ontstekingsremmers zijn beschikbaar in verschillende sterktes:
Deze geavanceerde medicijnen combineren ontstekingsremming met luchtwegverwijding:
Correcte inhalatietechniek is cruciaal voor effectiviteit. Adem langzaam en diep in, houd 10 seconden vast en spoel daarna de mond. Begin met de laagste effectieve dosis en verhoog indien nodig onder medisch toezicht. Regelmatige controle door de apotheker of huisarts optimalisert de behandeling.
Montelukast is een belangrijke aanvullende behandeling voor astmapatiënten die onvoldoende controle hebben met inhalatiecorticosteroïden alleen. Dit medicijn blokkeert specifieke ontstekingsstoffen en helpt bij het voorkomen van astma-aanvallen, vooral bij inspanningsastma en allergisch astma.
Voor patiënten met allergisch astma kunnen antihistaminica zoals cetirizine of loratadine de symptomen significant verminderen. Spacers verbeteren de medicijnafgifte van dosisaerosolen, terwijl vernevelaars geschikt zijn voor jonge kinderen of tijdens acute aanvallen.
Natuurlijke ondersteuning met magnesium, kurkuma en probiotica kan ontstekingsremmende effecten hebben, maar raadpleeg altijd eerst uw apotheker over mogelijke interacties met bestaande medicatie.
Effectieve astmacontrole begint thuis. Gebruik allergeendichte matrassen, was beddengoed wekelijks op 60°C, en houd huisdieren uit de slaapkamer. Zorg voor goede ventilatie en vermijd sterke geuren zoals parfums of schoonmaakmiddelen. Een luchtreiniger kan helpen bij het verminderen van allergenen in de lucht.
Een persoonlijk astma-actieplan, opgesteld met uw arts, is essentieel. Dit plan beschrijft wanneer medicatie aan te passen en wanneer medische hulp te zoeken. Zoek onmiddellijk noodhulp bij ernstige kortademigheid, blauwverkleuring van lippen, of als reliëfmedicatie niet helpt binnen 15 minuten.
Bij reizen naar het buitenland, neem een medische verklaring mee en zorg voor voldoende medicijnvoorraad in handbagage.
